همزباني و بي زباني

 نويسنده: محمدكاظم كاظمي

 ناشر: محمدابراهيم شريعتي

 چاپ اول، 1382 ، تهران

 3000 نسخه، رقعي، 223 صفحه

قيمت 15000 ريال

زبان و ادبيات فارسي، از لحاظ قلمرو جغرافايي، بخش و سيعي را تحت پوشش قرار مي‌دهد؛ مردم افغانستان، تاجيكستان، ايران و مردم برخي از مناطق هند و پاكستان به زبان فارسي صحبت مي كنند. بديهي است كه گويشها و لهجه هاي هر كدام فرق دارد، اين تفاوت وقتي آشكارتر مي شود كه بدانيم لهجه ها و گويشها از شهري به شهري فرق مي‌كند و دامنه كاربرد لغات و كلمات فارسي متغير مي شود لذا با وجود اينكه مردم ايران، افغانستان، و تاجيكستان همزبانند، زبان هم را نمي فهمند، پس مي توانيم بگوييم كه آنها همزبانند ولي بي زبانند.

همزباني و بي زباني عنوان كتابي است كه به قلم شيوا و شيرين شاعر معاصر افغانستان محمدكاظم كاظمي به رشته  تحرير در آمده است. اين كتاب كه به شمارگان  3000 نسخه توسط محمدابراهيم شريعتي منتشر شده است به زبان و ادبيات فارسي در افغانستان و ايران و وجه اشتراك و افتراق آن مي پردازد و علت تفاوت هاي زبان فارسي را در دو كشور بر مي شمرد، نويسنده با نثر دلنشين وجذابش دردمندانه به مسايلي مي پردازد كه بين دو ملت ايران و افغانستان فاصله ايجاد كرده است.

كتاب همزباني و بي زباني شامل يك مقدمه، هفت فصل و پيوستها است.

در مقدمه مي خوانيم: مي گويم همزباني، چون بدين همزباني باور دارم و مي گويم بي زباني چون ما نتوانسته ايم اين حقيقت را به همه همزبانانمان بقبولانيم.

عنوان سر فصلهاي همزباني و بي زباني بدين شرح است:

طرح مسأله، بيان همزباني، يك زبان و دو نام، افتخارات فرهنگي و داد وستدهاي زباني، بهسازي زبان معيار در افغانستان و پايانه.

در تمام فصول خواننده بابحثهاي بسيار شيرين روبه رو است. از يكسو تازگي مطالب  از سويي نگارش زيبا و دلنشين و از سويي هم دردمندي و احساس مسووليت تعهد نويسنده در قبال زبان و ادبيات فارسي هر خواننده اي را مجذو ب و مسحور مي كند.

طرح زيباي روي جلد آن كه يك پرنده و دو عدد گيلاس در زمينه سياه كشيده شده و دو پرنده ديگر در زير آن در گلستاني تصوير شده است به وضوح بيانگر مطالب كتاب است، به عبارتي اين تصوير طوطيي را در ذهن تداعي مي كند كه از هندوستانش دور مانده است. با كشيده شدن مرز جغرافيا طوطيان شكر شكن فارسي زبان از هم جدا افتادند.

 هزاره ها

 مؤ لف: حسن پولادي

 مترجم: علي عالمي كرماني

 ناشر: محمدابراهيم شريعتي

 چاپ اول، 1381 ، تهران

 5000 نسخه، وزيري، 659 صفحه

 قيمت: 4500 تومان

راجع به هزاره ها چه می‌دانيد؟ ريشه و منشأ هزاره ها چيست؟ آيا هزاره ها از نژاد مغولند؟ آيا هزاره ساكنان بومي هزاره جات اند؟ زبان و مذهب هزاره ها چيست؟ چرا هزاره ها تا اين اواخر در قدرت و سيستم تشكيلاتي دولت افغانستان سهيم نبودند؟ جواب اين پرسشها و دهها و صدها پرسش ديگر را در كتاب هزاره ها جستجو كنيد.

هزاره ها عنوان كتابي است در مورد تاريخ، زبان، منشأ پيدايش، سرزمين و مليت هزاره ها كه به قلم زيباي مرحوم حسن پولادي نگاشته شده و با نثر  شيوا و دلنشين علي عالمي كرماني ترجمه شده است. اين كتاب شامل دوازده فصل، يك مقدمه و نام نامه است.

در كتاب هزاره ها، راجع به پيدايش قوم هزاره، قلمرو و سرزمينهاي محل سكونت هزاره ها، زبان و ريشة زباني، مذهب و اعتقادات و باورهاي مردمي، اوضاع سياسي،دوران سياه بردگي هزاره ها بحث مي شود.

امّا راجع به نويسنده كتاب:

حسن پولادي در سال 1944 به دنيا آمد. وي از نسل دوم هزاره هاي پاكستان است.

او در كويته پاكستان بزرگ شد و تحصيلات مقدماتي خود را در اين شهر به اتمام رساند. سپس در رشته  علوم طبيعي از دانشگاه سند پاكستان دانشنامه  ليسانس گرفت و فوق ليسانس خود را از دانشگاه مانيل فيليپين اخذ نمود.

مرحوم حسن پولادي با بورسيه تحقيقي به آمريكا رفت و در سال 1975 مدرك كارشناسي ارشد دانشگاه« كورنل ايثاكا» نيويورك را دريافت كرد.

پولادي، علاوه بر زبان فارسي (گويش هزارگي) به پنج زبان زنده  دنيا آشنايي كامل داشت. كتاب هزاره ها اولين و آخرين كتاب تحقيقي اوست كه ساليان درازي روي آن زحمت كشيد و اين گنج گرانبها را به خزانه فرهنگ قومش تقديم كرد. وي متأسفانه پس از انتشار اين كتاب ارزشمند بدرود حيات گفت.

كتال هزاره ها را مترجم تواناي افغانستان، علي عالمي كرماني با قلم شيوا و فصيح از انگليسي به فارسي ترجمه كرده است هر چند كه اين نخستين كتابي است كه عالمي ترجمه مي كند، امّا آنقدر شيرين، گيرا و با مهارت ترجمه كرده است كه هر خواننده اي مجذوب نثر دلنشين آن مي شود.

علي عالمي كرماني در بهار 1340 در علاقه‌داري كرمان متولد شد. او پس از تحصيلات مقدماتي به دروس حوزوي روي آورد. او در مشهد مقدس علاه بر دروس حوزوي به كلاسهاي شبانه مي رفت تا اينكه ديپلم گرفت و در آزمون سراسري شركت كرد و در دانشگاه شهيد باهنر كرمان پذيرفته شد. عالمي پس از اينكه از دانشگاه شهيد باهنر در رشته زبان و ادبيات انگليسي ليسانس گرفت. پس از يكي دو سال تدريس به افغانستان رفت.

 غزليات ملك الشعراء قاري عبدا لله

به اهتمام: دكتر عفت مستشارنيا

ناشر : محمدابراهيم شريعتي (نشر عرفان)

چاپ اول ، زمستان 1379، تهران

قيمت :3000 تومان

بر خاك در تو جاست ما را

بيجا نبود به جاست ما را

تاكي بچشيم زهر چشمت

حرفي كه لبت شفاست ما را

گيريم كه از تو دل بگيريم

خود گوي كه دل كجاست مارا

در مد نظر خيال آن سرو

آئينه قد نماست ما را

قاري زخيال قامت يار

در سر چقدر هواست ما را

غزليات ملك الشعراء قاري عبدالله نخستين بار است كه در ايران به چاپ مي رسد. اين كتاب به كوشش محمدابراهيم شريعتي و تصحيح و اهتمام دكتر عفت مستشارنيا در زمستان 1379به سامان رسيد. البته كليات ديوان قاري عبدالله در سال 1330 در چاپخانه دولتي كابل چاپ شد. به علت ناياب شدن نسخه هاي چاپ كابل و نيز علاقه مندي كشورهاي همز بان بخصوص ايران به ادب دري، تاريخ و فرهنگ افغانستان، ناشر به تجديد چاپ غزليات ملك الشعراء دست يازيده است. از امتيازات چاپ حاضر تصحيح اين اثر و تجديد حروفچيني آن است كه به توسط مؤسسه كوثر با حوصله و دقت كامل صورت پذيرفته است و نيز با رسم الخط فرهنگستان ايران مطابقت دارد. كتاب حاضر كه فقط غزليات قاري را در بر مي گيرد با سخن ناشر آغاز مي شود و با مقدمه مصحح و تقريظات استاد سخن صلاح الدين سلجوقي و گوياي اعتماد ادامه پيدا مي كند، سپس خوانندگان با نثر دلنشيين و قلم سحر آميز قاري رو به رو مي شوند كه تحت عنوان ترجمه قاري آمده است. ترجمه قاري در واقع شرح حال مختصر وي است. پس از آن غزليات قاري كه قافيه ها و رديفها به ترتيب حرف الفبا مرتب شده است آغاز مي گردد. در پابان فهرست لغات و تركيبات و معناي آنها به ترتيب حروف الفبا تنظيم شده است.

قاري عبدالله در سال 1288 هجري در شهر كابل چشم به طبيعت گشود و در روز جمعه نهم ثور 1322 خورشيدي در سي 75 سالگي رخ در نقاب خاك كشيد .

او كه در فن شاعري شهره  روزگار و نزد معاصرين خود استاد مسلم بود جايگاهي ويژه  در تاريخ ادب افغانستان دارد. به قول جناب گوياي اعتمادي هيچ شاعري به شيوه  متأخرين از قاري عبدالله خوبتر و شيرينتر و فصيحتر غزل نگفته است وي مي نويسد: «حتي به عقيده ما هيچ كس در اين سبك به پايه  والاي او نرسيده.»

ديوان خليل الله خليلي

 تهيه و تنظيم: محمدابراهيم شريعتي

 ناشر: محمدابراهيم شريعتي

 چاپ اول، 1378، تهران

 5000 نسخه، وزيري، 560 صفحه

قيمت: 3000 تومان

بي شك استاد خليل الله خليلي يكي از بزرگترين و نام‌آور ترين شاعر معاصر افغانستان است. دستيابي به كليه اشعار و سروده هاي استاد خليلي براي بسياري از علاقه مندان و طرفداران وي يك آرزوست. بسياري از اديبان، شاعران، محققان و ناقدان خواهان اين هستند كه تمام سروده هاي استاد را داشته باشند تا بتوانند منحني تكاملي شعر وي را ترسيم نمايند.

هر چند كه ديوان اشعار استاد، دركابل، تهران و اسلام آباد به زيور طبع آراسته شده است. ولي اين ديوان ها به خاطر ناياب شدن، كيفيت پايين از لحاظ چاپ و همتجنين پاره اي از نواقص، اين را مي طلبيد كه مجدداَ براي چاپ آن اقدام شود. گردآورنده با كوشش بسيار ديوان استاد خليلي را تهيه و تنظيم نموده و انتشار داده است. مقدمه اين ديوان به قلم شيرين و شيواي داكتر محمد سرور مولايي نگاشته شده است.

از صفحه 1 تا 9 ديوان را تقريظ‌هايي كه بر اشعار استاد نوشته شده اند شامل مي شود . اين تقريظ‌ها كه به قلم عبدالرحمن پژواك، داكتر رضا زاده شفق، استاد بديع الزمان فروزانفر، داكتر لطفعلي صورت‌گر و شمس الدين مجروح مي باشد مبين فضايل علمي و ادبي و حايگاه و يژة استاد در بين ادبا و شعرا است. علاوه بر آن در اين ديوان مقدمه استاد سعيد نفيسي، شرح حال و زندگي نامه  استاد به قلم گويا اعتمادي و مقدمه استاد صلاح الدين سلجوقي نيز درج شده است.

استاد سعيد نقيسي در مقدمه اش به مجموعه اشعار استاد كه در سال 1341 در تهران به چاپ رسيد، مي نويسد: خليلي از سخن سرايان توانا و چيره دست روزگار است.قصايد وي در اوچ بلاغتي است كه كمتر كسي را دسترسي به آن هست... در غزلياتش سخنان پرشوري هست كه با نواي هزاردستان برابري مي كند. در مثنويات وي هزاران نكته عرفان و معرفت نهفته است كه دانا يان را نيز انديشه مي افزايد.

ديوان استاد خليلي شامل: قصايد، قطعات، مثنويات، غزليات، و رباعيات وي است

كه با قلم زيبايي حروف چيني شده است.

 امثال و حكم مردم هزاره

 پژوهشگر و گرد آورنده: محمدجواد خاوري

 ناشر: محمدابراهيم شريعتي

 طرح روي جلد: موسي اكبري

 چاپ اول، بهار 1380، مشهد مقدس

 5000 نسخه، وزيري، 554 صفحه

قيمت: 4500 تومان

ناخو از گُشت جدا نموشه.

اين يك مثل نغز هزارگي است. لهجه خوش هزارگي آن، شيريني و صميميت  خاصّي  بدان بخشيده و سبب شده است كه عميق تر  به مفهوم آن توجه كنيم.

مثل هاي شيرين هزارگي را در كتاب امثال و حكم مردم  هزاره مي توان جستجو كرد. اين كتاب در بهار 1380 به  زيور طبع آراسته شد. مؤلف آن محمد جواد خاوري داستان‌نويس و پژوهشگر امروز افغانستان است. وي كه پشتكار خاصي  در ثبت و جمع آوري فرهنگ عاميانه دارد از مؤلفان دانشنامه ادب فارسي ويژة افغانسنان نيز مي باشد. «پشت كوه قاف» اثر دگر اوست كه در آن تعدادي از افسانه هاي رايج در بين مردم هزاره را گرد آورده است.

نويسنده امثال و حكم مردم هزاره، در اين كتاب علاوه بر مثلهاي مكتوب هزارگي كه در كتابهاي مختلف آمده است، به ميان مردم مناطق مختلف هزاره‌جات رفته و بسياري از مثلها را خود از  زبان مردم شنيده و براي اولين بار ثبت كرده است. لذا بسياري از اين مثل‌ها براي خوانندگان تازگي دارد.

امثال و حكم از كيفيت چاپ بسيار عالي برخوردار است. مثلها با قلم درشت حروف چيني شده و هر مثل با حروف فنوتيك آوانگاري گشته است. اين كار علاوه بر اين كه يك كار مرسوم علمي است، به خواننده كمك مي كند تا كلمه را صحيح و دقيق تلفظ كند. ترجمة تحت لفظي هر مثل پس از حروف فنوتيك مابين دو ويرگول آورده شده و پس از آن توضيحات و كار برد مثل ذكر گرديده است. ناگفته نماند براي تأييد ضرب المثل ها از اشعار شاعران بزرگ ادب پارسي نيز بهره گرفته شده است .

«امثال و حكم مردم هزاره»، حاوي مثلهاي بسيار شيرين، حكمت آميز و پر مغزي است كه ريشه در باورها، عقايد و تفكرات مردم هزاره دارند، اين ضرب المثلها عميق،  پخته و سرشار از حكمتند، مثلهايي كه در يك جمله ي ساده عالمي از معنا را جلو خواننده مي‌گشايد.

اين گفتارهاي نغز و شيرين كه در بستر زمان در طول تاريخ هزاره ها غربال شده و به ما رسيده اند، مرواريدهاي گرانبهايي اند كه خزانه ادب پارسي را غني تر مي سازند. چرا كه گويش هزارگي يكي از لهجه هاي بزرگ و مهم فارسي است به همين خاطر مثلهاي رايج در بين مردمي كه به اين گويش گپ مي زنند، جزء فرهنگ و ادب پارسي به شمار آمده و در غناي آن سهيم اند. ناگفته پيداست كه برخي از اين مثلها از مثلهاي فارسي مشتق شده و با لهجه  هزارگي شيريني خاص پيدا كرده اند.

مجموعه داستان

نويسنده: علي پيام

ناشر: محمدابراهيم شريعتي

طرح روي جلد: وحيد عباسي

3000 نسخه، رقعي، 111 صفحه

چاپ اول، بهار، 1382، تهران

قيمت: 900 تومان

قطعه اي از بهشت نوشته علي پيام، در واقع نخستين مجموعه مستقل داستاني اوست كه به تازگي به دست چاپ و نشر سپرده شده است. اين مجموعه از هشت داستان كوتاه با نامهاي دوچرخه، عريضه نويس پير، ديوژن، دال، باغ،  قطعه اي از بهشت، مكان مقدس و سوداگر دوره گرد تشكيل شده است. نخست طرح روي جلد زيباي آن آدم را مجذوب و وسوسه مي كند و مقبول هر تماشاگر مي افتد. طرح روي جلد كلكيني را نشان مي دهد كه درختان انبوهي از آن ديده مي شود. اين قطعه كه در واقع نمايانگر قطعه اي از بهشت است، در آب گيري كه آب آن كاملاً خشك شده و زمين هاي آن ترك برداشته و در سياهي مطلق در حال محو شدن است، خودش را با جلوه هزار رنگ نشان مي دهد.

       وقتي اين مجموعه را ورق مي زنيم و با شخصيت هاي آن همسفر مي شويم و باحوادث آن دست و پنجه نرم مي كنيم، در وهله اول مسحور طرحهاي ابتكاري و پرداختهاي عالي آن مي شويم. در هر كدام از اين داستانها، نويسنده از زاويه خاص به شخصيت ها، حوادث و صحنه هاي داستانها نگريسته و تلاش نموده است با ذوق سرشار خلاقيت و تواناييهاي خود، هركدام از داستانهاي اين مجموعه طرح بكر، تازه و ابتكاري داشته باشد، علاوه بر اينكه دنبال كردن خط سير فكري خاص از سوي نويسنده در اين همه داستانهاي اين مجموعه آن را خواندني تر و جذاب تر كرده است. علاوه بر انديشه اي كه در اين مجموعه داستان مطرح است زيبايي هاي ديگري نيز دارد كه اگر بعضي از آنها را برشمريم خالي از لطف نيست.

-هر خواننده اي شخصيت ها را خوب مي شناسد و مصاديق آنها را در اطراف و دور و بر خود مي يابد، كه اين، اين مجموعه را بسيار جذاب كرده است. قهرمانهاي اين داستانها از پشت كوه قاف نيامده و كار بسيار خارق العاده اي هم انجام نداده اند. شخصييتها اين مجموعه همين آدمهاي است كه در لباسهاي اقشار مختلف مشاهده مي كنيم و كارهاي عجيب وغريبي نيز انجام نمي دهند ولي بازيگران صحنه هاي واقعي جامعه ما هستند.

-پرداخت عالي داستان هم در كشش و جاذبه داستان سهم بسزايي دارد و هم در بيان حرفهاي نويسنده. نويسنده با قلم شيرين و نثر جادويي خويش در پرداخت اين مجموعه كاملاً موفق بوده است. حالت هاي روحي و رواني قهرمانها چنان پرداخت شده است كه خواننده همان حالت هاي روحي و عاطفي را در هنگام خواندن حس مي كند.

-داستانها در جايي كه بايد تمام شود تمام مي شود و حتي گاهي خواننده در حسرت اين مي ماند كه چرا داستان تمام شد و دنباله داستان را در ذهن خود مي سازد. در واقع نويسنده خواننده را داستان پردازي خود شركت مي دهد. اين يكي از موفقيت هاي بزرگ نويسنده است.

قطعه اي از بهشت زندگي كساني را به تصوير مي كشد كه فقط به دنبال سود و منفعت خويش است و در اين راستا از هر وسيله اي استفاده مي كند. حتي در لباس كساني كه در نزد مردم محترم هستند و تقدس خاص دارند در مي آيد و از سادگي مردم بهره كشي مي نمايد. اين عده عنعنات و عقايد مردم را به بازي مي گيرد، از منظر ديگر، عقايد و مقدسات مردم دستخوش و بازيچه و آلت دست شده است. از نماي بيرون كساني كه صحنه ها و حوادث را مي بيند، عقايد مردم در نظرشان چيزي جلوه نمي كند مگر يك مشت خرافات كه سبب جهل مركب اين جماعت گرديده است. باهم مرور مي كنيم چند جمله از داستان قطعه اي از بهشت را:

   نازل كربلاي نام كتابي اش ناظر بود و مردم از ريز كلان نازل اش مي گفتند، چون به مردم گفته بود ـيك روزي گفته بودـ كه در خوابش كربلايي شده و در عالم خواب به زيارت كربلا رفته، بدي خاطر نازل كربلايي مي گفتندش، در بين مردم و ديار اطراف براي خودش آوازه و شهرت داشت.

مجموعه داستان

نويسنده: تقي واحدي

ناشر: محمدابراهيم شريعتي

طرح روي جلد: وحيد عباسي

3000 نسخه، رقعي، 105 ص

چاپ اول، بهار 1382، تهران

قيمت: 850 تومان

جاي خالي گلدان نخستين مجموعه داستان نويسنده جوان افغانستان، تقي واحدي است. اين مجموعه كه به همت انتشارات عرفان به زيور طبع آراسته شده است حاوي 15 داستان كوتاه است كه بين سالهاي 1368 تا 1381 نگاشته شده است.خوانندگان پس از ياد داشتهاي ناشر و نويسنده اين داستانها را خواهند خواند: قاب عكس، جنگل باغ، اندكي ايستادن، كاكا نوروز، پيرزن، زندگي، چشمان خيره، عكسها، شيرين، رد مرز، جمعه خان، جاي خالي گلدان، گور سيزدهم، اگر مي گذاشتن و لبخند نو

       ناگفته نماند كه در پايان واژه نامه كتاب كه به شرح و معاني لغات معمول و مصطلح در افغانستان مي پردازد، ضميمه شده است. طرح روي جلد كتاب اثر هنرمند جوان وحيد عباسي است اين طرح كه با نقطه هاي آبي كشيده شده است از يك سو ماهي را نشان ميدهد از آب بيرون پريده و از سوي ديگر چشمي را نشان مي دهد كه به دريا خيره شده است. اين طرح كه تلفيق از چشم و ماهي است به زيبايي نمايانگر محتواي داستانهاي اين مجموعه است. مجموعه جاي خالي گلدان برشهاي از زندگي مردم افغانستان است كه در اين سالهاي شور و شر و در تعقيب و گريزهاي سالهاي جنگ به وقوع پيوسته است. و در واقع داستانهاي رنج، ايثار، شجاعت، صبر، ديانت، صداقت و دغدغه هاي دروني مردمي است كه در تنور حوادث سالهاي جنگ پخته شده اند. اگر بخواهيم يك نظر كلي به اين مجموعه بيندازيم و از زاويه ديد داناي كل به آن نگاه كنيم، بايد بگوييم اين مجموعه يكي از بهترين مجموعه هاي است كه از سوي نويسندگان مهاجر در ايران منتشر شده است.

     ـ عنوان داستانهاي اين مجموعه ضمن اينكه ماجراي داستان را لو نمي دهد، پيام كلي داستان را تحت پوشش قرار مي دهد كه اين در داستان نويسي حسن بسيار بزرگي محسوب مي شود.         

    ـ مكان و زمان در داستانها كاملاً مشخص هستند و از اين لحاظ هيچ ابهامي وجود ندارد.

   ـ شخصيت هاي  داستانها كه بازيگران صحنه ها و حوادث داستانها هستند هركدام در جاي خود نقش خود را به خوبي ايفا نموده اند، لذا شخصيت پردازي در اين مجموعه قوي است.

 ـ پرداخت عالي، جاذبه و كشش بسيار، فراز و نشيب حوادث عيني و ملموس، ايجاد اضطراب و دلهره در خواننده در حين خواندن داستان ها و همراه شده با قهرمان داستانها از نقطه هاي قوت اين مجموعه به حساب مي آيد. نثر زيبا و دلنشين و يك دست جاي خالي گلدان و صداقت و صميميتي كه در داستانهاي اين مجموعه هست سبب مي شود كه خواننده با شور و حال خاص و شوق فراوان كتاب را به پايان ببرد بي آن كه يك لحظه هم احساس خستگي نمايد. باهم تكه اي از داستان پيرزن را مي خوانيم:

     …صبر مي كنم، خانه درست مي كنم، شمشاد كشت مي كنم، انور كه آمد برايش مي گويم كه حالا صبر كنه، مي گويم شاهگل را برايت طلب مي كنم، شيريني خوري هم مي كنم، مگر طوي نمي كنم، تا بلكه جنگ آرام شود. جنگ تمام شود؟ خدا مي داند كي تمام مي شود. تا آن وقت زنده استم؟ مرده استم؟ نه مي روم شاهگل را طلب مي كنم، پيش از آنكه زير خاك بروم، بايد طوي بچي مه سيل كنم. همين جا طوي مي كنم. به انور مي گويم تمام دوستايش را صدا كنه.

مؤلف: محمدجواد خاوري

ناشر: محمدابراهيم شريعتي

طرح روي جلد: محسن حسيني

5000 نسخه، وزيري، 576 صفحه

چاپ اول، بهار 1382، تهران

نوع جلد: گالينگور

قيمت: 5000 تومان

محققان گاهي كه مي خواهند اصالت، پختگي و رشد فرهنگي و زباني جامعه اي را در طول تاريخ بررسي كنند و منحني رشد و پختگي زبان و فرهنگ آن جامعه را در ادوار مختلف بررسي نمايند، علاوه بر فرهنگ مكتوبي كه باقي مانده به سراغ فولكلوريك يا فرهنگ عاميانه آن جامعه مي روند و عقايد، افكار و عنعنات عامه مردم و ميزان تأثير پذيري آنها را از فرهنگ مكتوب و نخبگان در دوره هاي مختلف تاريخي زير ذره بين قرار مي دهند. به همين دليل و نيز هم به دليل زيبايي هاي صوري و معنايي كه در فرهنگ عاميانه ديده مي شود در اين اواخر شاهد مكتوب شدن فرهنگ هاي عاميانه و آداب و رسوم مردم جوامع مختلف بوده و هستيم.

      دوبيتي هاي عاميانه هزارگي كه حاصل كوشش نويسنده و محقق جوان و مدير مسؤول مجله سياسي، فرهنگي، اجتماعي و ادبي خط سوم است كه با همت ناشر پرتلاش افغانستاني، محمدابراهيم شريعتي منتشر شده است. اين كتاب كه حاوي هزار دوبيتي ناب و اصيل است سوز و ساز مردم هزاره را در لحظات شاد و غمناك به تصوير مي كشند. اين دوبيتي ها ثبت لحظات وصل و جدايي مردم عاشقي است كه هر كدام ليلي و مجنون، خسرو و شيرين و ورقه گلشاي قبيله خويش بوده اند. هرچند كه دوبيتي هاي هزارگي واگويه هاي عاشقانه مردم هزاره به لهجه خوش هزارگي اند، اما كم نيستند دوبيتي هاي كه مسايل اقتصادي، طرز معيشت مردم و مشكلات سياسي و اجتماعي هزاره ها را بيان مي كنند.

     موضوع اين دوبيتي ها عشق است. عشق پاك و بدون آلايش مردمي كه با زنده دلي شور و حال دروني شان را در ناب ترين ترانه ريخته اند. تركيبات، تعبيرات و تصاويري كه در اين دوبيتي ها مشاهده مي كنيم، سخن از خلاقيت و ذهن تصوير ساز و خيال انگيز سرايندگان آن دارد. اين تصاوير گاه چنان طبيعي و عيني و داراي چنان انديشه تابناكي اند كه هر خواننده اي را مسحور و مشعوف مي كننند.

     كتاب دوبيتي هاي عاميانه هزارگي توسط محمدجواد خاوري با كوشش فراوان و با سختي هاي بسيار جمع آوري شده است. وقتي مقدمه دلنشين او را مي خوانيم، متوجه مي شويم كه با چه دشواريهاي روبه رو بوده و پيش چه كساني التماس و تضرع نموده تا دو بيتي اصيلي را به ثبت برساند. دو بيتي ها با وسواس فراوان انتخاب و اصالت آن ها محك زده شده و در اين مجموعه گرد آمده است. مجموعه دوبيتي هاي هزارگي كه محتواي شان اغلب ساز و سوز عاشقانه است با لهجه خوش هزارگي بسيار خواندني و دلنشين مي نمايد. اين دو بيتي ها با كيفيت بسيار عالي چاپ و آوا نگاري شده است تا تلفظ آن براي خواننده سهل و آسان باشد. ضمناً شرح لغات و تر كيبات در پاورق درج گرديده و در پايان نمايه واژگان پيوست گشته است.

     ناگفته نماند مقدمه مؤلف كه راجع به شرح چگونگي تأليف كتاب، سوابق تاريخي هزاره ها، زبان و لهجه هزارگي، معيشت و سرزمين هزاره ها مي باشد، با قلم استوار و متين نگاشته شده و از جذابيت خاص برخوردار است. خاوري كه در كارنامه تحقيقات او پيشتر كتاب امثال و حكم مردم هزاره و كتاب پشت كوه قاف ـ پژوهشي در قصه عاميانه هزارگي است ـ را شاهد بوده ايم در دوبيتي هاي عاميانه هزارگي از جان و دل مايه گذاشته و در كارنامه پژوهشي اش برگ زرين ديگري را به ثبت رسانده است. باهم دوبيتي 366 اين مجموعه را مرور مي كنيم:

دم اورسي استه شودوم براي تو

ناقي بازي خوردم د خنده هاي تو

د ديل مه داغ كاري منده يار جان

پورموشت نموشونه هرگيز گباي تو

شاعر: داكتر سيد عسكر موسوي(عسكر كابلي)

طرح روي جلد: وحيد عباسي

ناشر: محمدابراهيم شريعتي

3000 نسخه، رقعي، 78 صفحه

چاپ اول، بهار 1382، تهران

قيمت: 700 تومان

به هواي كابل اين عزيز جان هر بيدار نخستين مجموعه شعر محقق، انديشمند، اديب و شاعر افغانستاني، سيدعسكر موسوي است كه انتشارات عرفان به چاپ و نشر آن همت گماشته است. اين مجموعه سروده هاي سالهاي 1982 تا 1998 شاعر را شامل مي شود كه در قالبهاي نيمايي، سپيد و كلاسيك عرضه شده است.

     طرح روي جلد كتاب عكسي از يكي از ساختمانهاي دولتي را در كابل نشان مي دهد كه لبه هاي خورده شده است و در زمينه اي قهوه اي به طور مورب قرار گرفته است. در بالاي عكس اسم مجموعه نگاشته شده و بالاتر از آن هم خورشيدي كه از لابه لاي كوه برآمده، نمايان است.

    اين مجموعه اندوه بي پايان و دردهاي عميق شاعر و فرهيخته اي را نشان مي دهد كه از قتل و كشتار هموطنان و همشهريانش و ويراني وطنش در خود مچاله مي شود. او سينه شرحه شرحه دارد و قلب داغ داع. لذا داغ دلش را با اشك مي نويسد و با اندوه فراوان فرياد مي زند. به هواي كابل نواها و ناله هاي مردم كابل در سالهاي خفقان و جنگ است كه از زبان قلم دانشمند گرانسنگ سيدعسكر موسوي فرياد شده است. اين مجموعه فضاي سالهاي جنگ و بيداد را در كابل و ديگر شهرهاي افغانستان به زيبايي به تصوير كشيده است. شاعر با نيروي تخيل خود صحنه هاي جنگ و ويراني ها را چنان بيان كرده است كه گويا خواننده به تماشاي فيلم آن منظره ها نشسته است.

  صميميت، سادگي، رواني و عاطفه فوق العاده كه در اين اشعار اين مجموعه به چشم مي خورد، عواطف خوانندگان را به شدت تحت تأثير قرار مي دهد. آنها با شاعر همراه و همنوا مي شوند و همان شور و احساس شاعر را پيدا مي كنند.

    فراموش نشود كه نكات قابل توضيح و تفسير در اين مجموعه به توسط خود داكتر موسوي پاورقي خورده است. باهم شعر اميد اين مجموعه را مرور مي كنيم:

در خويش خويشتنم مي سوزم /كاين بي مني نشانه من نيست/ اما تنها اميدكم اين است/ كان شعله نخست/ در صبح روشن فردا باشم.

افغانستان از جهاد تا جنگهاي داخلي

نويسنده: اليوه رويا

مترجم: علي عالمي كرماني

ناشر: محمدابراهيم شريعتي

چاپ اول، 1382، تهران

2500 نسخه، رقعي، 189 صفحه

قيمت: 1600 تومان

تجاوز ارتش سرخ شوروي سابق به خاك افغانستان خون غيرت را در رگهاي يكايك مردم سلحشور اين كشور به جريان و عشق به جهاد و دفاع از ميهن را در قلبهاي شان به جوشش در آورد. جهاد مردم افغانستان ريشه در اعتقادات راسخ ايشان و تفكرات عميق اسلامي داشت. و همين هم باعث شكست و فروپاشي شوروي شد. پس از پيروزي مجاهدين صحنه برگشت و افغانستان ميدان بزكشي چوكي طلبان و احزاب سياسي شد كه براي رسيدن به قدرت از روي نعش جهاد گذشتند و افتخارات چهارده ساليه مردم ستمكش را به باد دادند.

اليوه رويا، محقق برجسته فرانسوي در كتاب افغانستان از جهاد تا جنگهاي داخلي به بررسي وقايع و رخدادهاي نظامي، سياسي و اجتماعي افغانستان در دو دهه جنگ و خون ريزي مي پردازد. اين كتاب به قلم شيوا و شيرين علي عالمي كرماني ترجمه و با كيفييت بسيار عالي در دسترس علاقه مندان قرار داده شده است. مؤلف كتاب را در هفت فصل تدوين نموده و بي طرفانه به اوضاع و احوال و بحرانهاي افغانستان پرداخته است. اين محقق برجسته ابتدا به بررسي جهاد مردم افغانستان با توجه به بافت اجتماعي و فكري شان پرداخته، آنگاه به شكل گيري احزاب و اهداف آنها اشاره كرده و سرانجام عوامل و دلايل جنگهاي خانمانسوز داخلي را عالمانه مورد بحث و كنكاش قرار داده است. و قبل از همه به درخشش نهضت هاي اسلامي درجهان اشاره مي كند و آنگاه نهضت و جهاد افغانستان را با توجه به تقابلها، تضادها و افكار عمومي اقوام مختلف، شرايط خاص جغرافيايي و موقعيت استثنايي كشور بحث و بررسي مي نمايد و در نهايت ريشه هاي جنگهاي داخلي را در اختلافات اقوام و مذاهب مي داند. او معتقد است كه در افغانستان باورهاي ديني كمرنگ شده و نژادگرايي و قومگرايي تشديد گرديده است. البته وي در اين ميان دولتهاي همسايه و بيگانه را نيز در تشديد جنگهاي داخلي مقصر مي داند

چگونگي هويت ملی

مؤلف: عبدالغفور آرزو

ناشر: محمدابراهيم شريعتي

طرح روي جلد: مسعود حسن زاده

چاپ اول، 1382، تهران

2000 نسخه، رقعي، 176 صفحه

ما مي دانيم كه دو هويت قومي و ملي بسيار بحث انگيزاند و در حيات اجتماعي نقش اساسي و كليدي دارند. تبديل شدن هويت قومي به هويت ملي و تبديل شدن خرده فرهنگها به فرهنگ كلان از مهمترين مباحث اساسي جامعه شناسي است. در افغانستان كه هويت قومي،هويت ملي را تحت شعاع قرار داده و سبب مناقشه هاي بسيار شده است. اين جملات عبدالغفور آرزو است كه از متن كتاب چگونگي هويت ملي افغانستان انتخاب شده است. چگونگي هويت ملي افغانستان از مجموعه سخنراني ها و مقالات انديشمند فرهيخته و شاعر معاصر عبدالغفور آرزو تشكيل شده است. نخستين مقاله اين كتاب به بحث عميق و ريشه اي چگونگي هويت ملي در افغانستان مي پردازد و ساختاري از هويت ملي اين سر زمين را در طول تاريخ و در دورانهاي مختلف ترسيم مي نمايد. آرزو در اين مقاله چهار عنصر مشترك را براي پديد آمدن هويت ملي معرفي مي كند كه عبارتند از سرزمين مشترك، دي مشترك، زبان مشترك و اراده مشترك. وي خاطر نشان مي كند؛ آريانا، خراسان و افغانستان سه هويت زادگاه من و شماست.

سه نگردد بريشم گر او را

پرنيان خواني و حرير و پرند

باقي مباحث كتاب هويت ملي پيرامون بحث چگونگي هويت ملي در افغانستان مي پردازد و اشارات غير مستقيم به اين مبحث كليدي دارد. از ديگر مقالات و سخن رانيهاي آرزو در اين كتاب، مي توان به چگونگي راهكارهاي رسيدن به وحدت ملي، چگونگي مرز پويايي و تحجر، نگاهي به تنديس هاي بودا در باميان، متعادل ساختن منافع ملي و … اشاره كرد.

آرزو 42 سال پيش در شهر باستاني هرات به دنيا آمده است به قول خودش عشقش به وسعت افغانستان مي باشد. تا كنون هفده اثر تأليف و تدوين نموده است كه از مهمترين آنها نقد خليلي، گزيده رباعيات بيدل، سياه سپيد اندرون،چهار شاعر چهار برادر و بوطيقاي بيدل مي باشد.

افغانستان در پنج قرن اخير

مؤلف: مير محمد صديق فرهنگ

ويرايش: محمد ابراهيم شريعتي

طرح روي جلد: موسي اكبري

ناشر: محمد ابراهيم شريعتي

چاپ دوم، پاييز 1380، تهران

5000 نسخه، وزيري

قيمت دوره دو جلدي: 9000 تومان

افغانستان در پنج قرن اخير، يكي از كتب بسيار ارزنده و معتبر تاريخي است كه تحولات سياسي و اجتماعي افغانستان را در پانصد سال اخير مورد بحث و بررسي قرار داده است. محقق فرهيخته و مورخ گرانمايه، مرحوم ميرمحمدصديق فرهنگ با نگارش اين كتاب بسياري از زواياي تاريك و مبهم تاريخ افغانستان را روشن كرده و بسياري از ناگفتني ها را با سند و مدرك مستدل بيان نموده است. فرهنگ در اين اثر كه در 19 باب تدوين گرديده است، نه تنها تاريخ سياسي افغانستان را پژوهيده بلكه تصويري از اوضاع اقتصادي و فرهنگي هر دوره را نيز به دست داده است. از ويژگيهاي اين اثر حقيقت جويي بي طرفانه فرهنگ است. بسياريها اذعان دارند كه اين اثر در ميان كتب تاريخي منحصر به فرد است .

پس از انتشار و توزيع كتاب در سال 1367 خورشيدي سر و صداي زيادي براه افتاد يك عده حتي بعضي از دانشمندان طراز اول افغانستان نويسنده را محكوم كردند .ولي علاقه مندان تاريخ افغانستان از آن استقبال نموده و عطش فراواني براي مطالعه آن نشان دادند.هجده بار چاپ اين اثر نفيس حاكي از استقبار شايا ن مردم و علاقه آنها به تاريخ كشورشان،رعايت اصول  امانت داري در تاريخ نويسي از سوي نويسنده و امتياز و اعتبار اين اثر جاويدان مي باشد .

افغانستان در پنج اخير در واقع وقايع و رخدادهاي تاريخي اين كشور را از آغاز سده هچدهم ميلادي تا سال 1973 ميلادي مورد مطالعه و كنكاش قرار ميدهد البته قبل از همه بطور اجمالي به موقعيت جغرافيايي، دوره هاي تاريخي، سلسله ها، و دولتهايي كه در اين كشور حكومت كردند و خاستگاه آنها اشاره مي كند .

در ايران جلد اول كتاب در  سال 1371 با مساعدت سه تن از فرهنگ دوستان و جلد دوم آن در سال 1374 توسط انتشارات عرفان منتشر شد .و اينك چاپ دوم اين دوره دو جلدي در دسترس علاقه مندان قرار گرفته است كه با نسخه چاپ امريكا كاملاً مطابقت دارد .

از امتيازات چاپ دوم، فهرست اعلام تاريخي، جغرافيايي در پايان كتاب است كه در چاپهاي قبلي رعايت نشده بود و ضمناً از غلطهاي فاحشي كه در چاپهاي قبلي به چشم مي خورد خبري نيست .

 مير محمد صديق فرهنگ نويسنده ي افغانستان در پنج قرن اخير در سال 1294 ميلادي در كابل چشم به جهان گشود و در سال 1368 در واشنگتن ديده ازجهان فرو بست. وي پس از اتمام تحصيلات به خدمت بانك ملي افغان در آمد و در سال 1326 خورشيدي در اولين انتخابات آزاد شهر كابل به عضويت انجمن شهر برگزيده شد او كه عضو كميته قانون اساسي مشروطه در سال 1343 بود در اولين انتخابات آزاد پارلماني از بخش 4و 5 كابل به وكالت انتخاب شد . فرهنگ از اعضاي دائمي دائرة المعارف آريانا بود وي در مسائل مربوط به افغانستان مقالاتي براي دو دائرةالمعارف بريتانيكا و لاروس نوشت. از ديگر آثاراو تاريخ صفاريان، مسئله پشتونستان، ترجمه مسئله افغا نستان از 1841 تا 1878 از ديوك آف آر گايل ترجمه منطق و فلسفه علوم از فرانسوا گريگور و ترجمه تسويد قوانين از ريد ديكرسن  را مي توان نام برد.

گل پيراهن سارا

شاعر: سيدنادر احمدي

ناشر: محمدابراهيم شريعتي

طرح روي جلد: سيدمحسن حسيني

3000 نسخه، رقعي، 80 صفحه

چاپ اول، بهار 1382، تهران

قيمت: 600 تومان

گل پيراهن سارا دومين مجموعه شعر شاعر توانا و برجسته معاصر افغانستان سيدنادر احمدي است. اين مجموعه شامل 23 غزل و دو مثنوي بسيار زيبا و دلنشين مي باشد. بجز غزلهاي شرم، باغ تغزل، آهو و موسيقي آتش مابقي غزليات و مثنوي هاي اين مجموعه بين سالهاي 1375 تا 1381 سروده شده است. در وهله اول نگاهها مجذوب و مسحور طرح زيبا و جالب كتاب مي شود. وقتي كه آنرا ورق مي زنيم تا اندازه اي انتظارات مان برآورده مي شود و آن را يك مجموعه قوي و يك اثري كه در اين سالها كمتر شاهدش بوده ايم مي يابيم. مجموعه اي با كشف و شهود تازه و با تصاوير بكر و عيني و ملموس.

سيد نادر احمدي در اين مجموعه به خودش نزديكتر شده و شفاف تر به تبيين افكار و انديشه هايش پرداخته و راحت تر حرفهاي دلش را زده است. زبان در اين مجموعه نرم و لطيف تر شده و از زبان خشن مردان برنو اثري نيست. نو آوري، كشف تصاوير دست اول، ايجاد ارتباط صميمي با خواننده، صميميت زبان و صداقت شاعر از امتيازات اين مجموعه است. احمدي در گل پيراهن سارا به سبك و زبان خاص خودش دست پيدا كرده است كه بر گرفته از نازك خياليهاي سبك هندي و جريانهاي شعر معاصر است. نا گفته پيداست كه احمدي در اين مجموعه به افكار و انديشه هاي خاصي كه حاصل كشف و شهود اشراقي و شاعرانه اوست دست يافته است. باهم غزل خراب هميشه را مرور مي كنيم.

بهار رنگ ندارد به پيش دامن تو

به رقص آمده است آفتاب در تن تو

و مثل روز ازل مثل آدم و حوا

خدا گرفته به دستش دو دست روشن تو

خدا كه داده به گل هاي سرخ زيبايي

اسير دامن چين چين و سيب دامن تو

تو را چگونه خدا آفريد اي بانو

چگونه جان و جهان است در نبودن تو 

ببر مرا به لب چشمه بهشت، عزيز!

منم خراب هميشه وبال گردن تو

نقد بيدل

مؤلف: صلاح الدين سلجوقي

ناشر: محمدابراهيم شريعتي

طرح روي جلد: موسي اكبري

نوع جلد: گالينگور

ويرايش: محمدكاظم كاظمي

5000 نسخه، رقعي، 624 ص

چاپ دوم، تهران، 1380

قيمت: 4500 تومان

نقد بيدل، عنوان كتابي است به قلم شيوا و استادانه استاد صلاح الدين سلجوقي. در اين كتاب اشعار و افكار مولانا عبدالقادر بيدل دهلوي نقد و كالبد شكافي شده است. همانگونه كه بيدل خلاق ترين شاعر زبان پارسي و شگفت انگيز ترين نازك انديشان كارگاه خيال است، نقد بيدل هم در عرصه نقد و تفسير شاهكاري است شگفت انگيز. نويسنده با نثر محكم و استوار خود با توجه به اطلاعاتي كه از فلسفه غرب و اشراق و عرفان شرق داشته، فلسفه و عرفان را به هم آميخته و با خلالقيت خاص افكار فلسفي و عرفاني بيدل را عيار زده است. نقد بيدل هم به خاطر پرداخت بسيار عالي و زايه ديد آگاهانه نويسنده به فرم و محتواي شعربيدل و هم به علت تأثيري كه بر پژو هشهاي بيدل شناسي داشته است در نوع خود بي نظير و منحصر به فرد است. علاوه بر آن نثر استوار و محكم و در عين حال دلنشين اين كتاب نمودار خوبي از نثر فارسي افغانستان در مقطع خاصي از زمان يعني زمان نويسنده است.

    نقد بيدل نخستين بار در سال 1343 در 3000 نسخه، قطع وزيري و 571 صفحه در كابل توسط وزارت علوم افغانستان به دست طبع و نشر سپرده شد. به علت اينكه اين كتاب همواره در ايران ناياب بوده و محققان و بيدل پژوهان چون كيميا به جستجوي آن بودند، بخصوص در اين سالهاي اخير كه موج بيدل شناسي در ايران به جريان افتاده و فراگير شده، به نشد مجدد آن همت گماشته شده است.

امتيازات چاپ دوم نقد بيدل

    كتاب مجدداً حروف چيني شده و سعي شده است غلط هاي چاپ قبلي را نداشته باشد. ضمناً به خاطر تفاوت شيوه نگارش بعضي كلمات و نيز علايم سجاوندي با شيوه نگارش رايج امروزه، از شيوه نگارش مرسوم و فرهنگستان زبان و ادب فارسي در ايران استفاده و به دست تواناي شاعر فرهيخته معاصر افغانستان، محمدكاظم كاظمي ويراستاري شده است.

چاپ اول فاقد نامنامه بود كه در اين چاپ بر اساس حروف الفبا نمايه اي از نامها ترتيب يافته و در پايان كتاب ضميمه شده است. علاوه بر آن مختصري از زندگي نامه استاد صلاح الدين سلجوقي در آغاز كتاب درج گرديده است.

استاد صلاح الدين سلجوقي شاعر، محقق و دولت مرد افغاني در سال 1274 خورشيدي در هرات به دنيا آمد و در سال 1349 خورشيدي در كابل چشم از جهان فروبست. وي شاعر و محقق ژرف نگر در زمينه هاي ادبي، عرفاني، فلسفي و زيبايي شناسي بود. استاد خليل الله خليلي از وي به عنوان روح بسيار داناي هرات ياد كرده است. استاد سلجوقي شناخت عميقي راجع به بيدل، حافظ و مولانا و احوال و افكار آنها داشت و به گلشن راز شيخ محمود شبستري علاقه و دلبستگي تمام نشان مي داد.

اين هم نمونه اي از نثر كتاب نقد بيدل

اگر نظاره اي گل مي توان كرد

وطن در چشم بلبل مي توان كرد

ذات يعني ما و موضوع يعني خارج از ما. به عبارت ديگر يعني كاينات … ما كاينات را مي بينيم و درك مي كنيم … معرفت ما از كاينات موضوعي گفته مي شود. زيرا در اين صورت موضوع بر ذات اثر انداخته يا اين است كه مشاعر ما در اين تصوير نيز اثري دارد…

از سلسله کتابهای انتشارات عرفان

زنان و مردان بزرگ (همراه با بزرگي چيست و بزرگ كيست)

مؤلف: لسلي. دبليو. لي ويت

مترجم: داكتر سيد محمد دامادي

طرح روي جلد‍: محمود ارواحي آذر

ناشر‍: محمدابراهيم شريعتي

چاپ اول، تهران، 1381

2000 نسخه، رقعي، 240 ص

قيمت: 1900 تومان

روشنايي از حيات همه ما رخت بربسته است و تاريكي همه جا را فرا گرفته است. اين سخن پانديت نهرو در سوگ مهاتما گاندي بود كه در طي گفتار راديويي خطاب به ملت هند گفت.

    زنان و مردان بزرگي مانند گاندي در طول تاريخ بشريت ظهور كرده اند كه تحولات شگرفي را در عرصه هاي مختلف سياسي، اجتماعي، علمي و فرهنگي به وجود آورده اند. انديشه زلال آنها سرچشمه خيرات و بركات فروان بوده و عاطفه سرشار شان، آنها را مشتاقانه به سوي خدمت به خلق كشانده است.

    كتاب زنان و مردان بزرگ به قلم لسلي. دبليو. لي ويت شامل زندگي نامه مهاتما گاندي، فلورانس نايتيگل، آبراهام لينكلن، مادام كوري و آلبرت شوايتزر است. انديشه هاي والا و آرمانهاي بزرگ اين مردان و زنان حقيقتجو و خدمت گزار از مرزهاي جغرافياي كشور و زادگاه شان فراتر رفته و در سراسر گيتي پرتو افشان شده است. خوانندگان د راين كتاب با تجلياتي از انديشه ها و افكار بلند و خدمات گرانبهاي اين زنان و مردان بزرگ آشنا شده و تصوري از چگونگي ظهور و شكوفايي انديشه هايشان خواهند داشت.

    كتاب زنان و مردان بزرگ از زمان نگارش و انتشار آن يعني از سال 1958 تا به حال هر يك سال يا دو سال آن هم در چند نوبت تجديد چاپ شده است كه نشان از نگارش زيبا، پرداخت عالي و همچنين اهميتي كه خوانندگان به صاحبان انديشه و كساني كه تحولات شگرفي در جهان ايجاد كرده اند، مي دهد.

    اين كتاب به قلم روان و سليس داكتر سيدمحمد دامادي ترجمه و به پيوست آن بزرگي چيست و بزرگ كيست آورده شده است. اين مقاله به كالبد شكافي بزرگي چيست و بزرگ كيست مي پردازد و نظر دانشمندان و عالمان را سؤال مي كند. داكتر دامادي چه در ترجمه كتاب و چه در مقاله پيوست آن سنگ تمام گذاشته است. و در ترجمه كوشش كرده است اصل امانت و سلامت را رعايت كند و باقلم شيرين، گيرا، و در عين حال استوار و متين به ترجمه آن مي پردازد و در مقاله بزرگي چيست و بزرگ كيست، يك مقاله محققانه و عالمانه در ضمن اينكه نظرات خود را گنجانده تحويل داده است. خوانندگان با خواند اين مقاله خواهند فهميد بزرگي چيست و بزرگ كيست و با خواند كتاب زنان و مردان بزرگ مصاديق آن را پيدا خواهند كرد. اين هم قطعه اي از مقاله بزرگي چيست و بزرگ كيست: روح و روان بزرگان تا زماني كه در برابر نادرستي ها و تيره روزي ها خويش را تماشاگر ناتوان احساس مي كند، آرام نمي گيرد.

از سلسله کتابهای انتشارات عرفان

افغانستان و سازه هاي ناقص هويت ملي

مؤلف: حمزه واعظي

طرح روي جلد: موسي اكبري

ناشر: محمد ابراهيم شريعتي

چاپ اول، تهران، 1381

5000 نسخه، 200 صفحه، رقعي

قيمت: 1600 تومان

يكي از بحرانهاي بزرگ اجتماعي كه زير ساخت روانشناسي و روانشناختي دارد، بحران هويت است. هويت عبارت است از مجموعه خصايص و و يژگيهايي كه يك شخص، يك گروه و يك جامعه را از ديگر اشخاص و گروهها و جوامع متمايز مي كند و بدين ترتيب امكان شناخت صريح و سريع آنها را فراهم مي سازد. هويت ملي بنابراين تعريف مجموعه ويژگيهايي را شامل مي شود كه يك ملت را از ملت هاي ديگر ممتاز مي سازد.

       بحران هويت يكي از معضلات اساسي در افغاانستان است. اگر موشكافانه به پديده بحران هويت نگاه كنيم، مشاهده مي كنيم كه درگيري  هاي داخلي در افغانستان كه شامل درگيري هاي حزبي، قومي و منطقوي مي شود، به لحاظ بحران هويت است.

    در كتاب «افغانستان و سازه هاي ناقص هويت ملي»، هويت و پديده بحران هويت با يك نگاه علمي و محققانه بررسي شده و عوامل پديده بحران هويت در افغانستان كالبد شكافي شده است. اين كتاب چكيده اي از يك روش در تحليل برشهايي از يك بحران پرعمق سياسي و اجتماعي معاصر مي باشد. مؤلف در چهار فصل جداگانه تحت عنوانهاي افغانستان و سازه هاي ناقص هويت ملي، ساختار موزاييكي و ويژگيها و كار كردها، عناصر وحدت ملي و تولد احزاب و ترويج منازعات عوامل بحران هويت ملي را در افغانستان بسط مي دهد. به عنوان مثال در فصل دوم كه ساختار موزاييكي را در جامعه افغانستان مورد بحث و كنكاش قرار مي دهد، از فرهنگ فقر و درون داده هاي فرهنگي به عنوان عوامل مهم و اساسي در جهت پس ماندگي، چندگانگي و بحران پذيري در فرايند ساخت قومي كشور ياد مي كند.

    حمزه واعظي مؤلف افغانستان و سازه هاي ناقص هويت ملي با قلم استوار و نگاه دانش پژوهانه خود تحليل جامع و روشني از بحران هويت و عوامل دخيل در آن دارد كه با بر طرف كردن آنها دورنمايي تازه اي در افق سياسي و اجتماعي افغانستان نمايان مي شود. دورنمايي كه ديگر گسستگي و نا پيوستگي هويت ملي در كشور ما تحليل مي رود.

حمزه واعظي از محققان و نويسندگان مطرح معاصر افغانستان است. و در رشته علوم سياسي فارغ التحصيل از دانشگاه آزاد اسلامي مشهد در مقطع كارشناسي مي باشد. و تا به حال حدود هشت مجموعه خاطره از خاطرات جهاد افغانستان را تدوين كرده است كه  سروها و توفانها، سرخ جامگان بامدادي، سيد! خدا حافظ، قره و بدرود خاك اوليا از جمله اين مجموعه ها است. واعظي از مؤلفان دانشنامه ادب فارسي به سرپرستي داكتر حسن انوشه نيز مي باشد. از سخنان اوست در كتاب افغانستان و سازه هاي ناقص هويت ملي: پتانسيلها و مؤلفه هايي كه بحران ممتد افغانستان را به ظهور رسانيده ساختار نا متعادل و نا پيوسته اي است كه جامعه افغاني را در يك سرازيري تاريخي قرار داده است.

m ديوان خليل‌الله خليلي‌، با مقدمة دكتر محمد سرور مولايي‌، قيمت‌: 3000 تومان‌

m غزليات قاري عبدالله، مقدمه ويرايش و فهارس دكتر عفت مستشارنيا، قيمت‌: 3000 تومان‌

m نقد بيدل‌، صلاح‌الدين سلجوقي‌، ويرايش محمدكاظم كاظمي‌، قيمت‌: 4500 تومان‌

m امثال و حكم مردم هزاره‌، محمد جواد خاوري‌، قيمت‌: 4500 تومان‌

m افغانستان در پنج قرن اخير (2 جلد)، محمد صديق فرهنگ‌، قيمت‌: 9000 تومان‌

m پادشاهان متأخر افغانستان (2 جلد)، يعقوب علي خوافي‌، قيمت‌: 9000 تومان‌

m هفت خان اسفنديار، رستم و اسفنديار، تصحيح اديب برومند با همكاري پروين بخردي‌، قيمت‌: 1500 تومان‌

m هزاره‌ها، دكتر حسن فولادي‌، برگردان علي عالمي كرماني‌، قيمت‌: 4500 تومان‌

m افغانستان و سازه هاي ناقص هويت ملي‌، حمزه واعظي‌، قيمت‌: 1800 تومان‌

m قوس زندگي حلاج‌، لويي ماسينون‌، ترجمه عبدالغفور روان‌فرهادي با مقدمه جديد از مترجم‌، قيمت‌: 2200 تومان‌

m زنان و مردان بزرگ‌، ترجمه دكتر سيد محمد دامادي‌، قيمت‌: 2500 تومان‌

m طراز سخن‌، مقالات استاد اديب برومند، قيمت‌: 3200 تومان‌

m منتخب الاشعار في مناقب الابرار 2 جلد، تصحيح سيد عباس رستاخيز، قيمت‌: 10000 تومان‌

m همزباني و بي‌زباني‌، محمدكاظم كاظمي‌، قيمت‌: 1500 تومان‌

m چگونگي هويت ملي در افغانستان‌، عبدالغفور آرزو

m گل پيراهن سارا، مجموعه شعر سيدنادر احمدي‌

m به هواي كابل اما اين عزيز جان هر بيدار، مجموعه شعر عسكر موسوي‌

m جاي خالي گلدان‌، مجموعه داستان تقي واحدي‌

m قطعه‌اي از بهشت‌، مجموعه داستان علي پيام‌

m دوبيتيهاي عاميانة هزارگي‌، محمدجواد خاوري‌

m پرنيان و حرير و ابريشم‌، مجموعه مقالات‌، ميرزا شكورزاده‌

زير چاپ‌:

m شناسنامه افغانستان‌، بصير احمد دولت آبادي‌

m عاشقانه‌، گزيدة شعرهاي قهار عاصي‌، با مقدمة محمدحسين جعفريان‌

m سراج التواريخ‌، دورة كامل چهار جلدي‌، با مقدمه‌، ويرايش و مقابله دكتر عبدالحسين مهدوي‌

m آثار هرات‌، استاد خليل‌الله خليلي‌، با مقدمة عبدالغفور آرزو

m نامه‌اي از لالة كوهي‌، مجموعه شعر زهرا حسين‌زاده‌

m پشت پلك ثريّا، مجموعه داستان عباس جعفري‌

m افغانستان‌، از جنگ مقدّس تا جنگهاي داخلي‌

m ماه هزارپاره، مجموعه شعر محمدشريف سعيدی

m ... چه‌ها كه نوشتيم‌!، مجموعه مقالات رهنورد زرياب‌

 امثال و حكم مردم هزاره